Wakacje nie muszą oznaczać przerwy w opiece stomatologicznej nad dziećmi. Szkolne gabinety dentystyczne, choć kojarzone przede wszystkim z rokiem szkolnym, w wielu miejscach pracują również w okresie letnim. To dobry moment, aby spokojniej umówić dziecko na przegląd, profilaktykę lub leczenie.
Koniec roku szkolnego nie oznacza, że problemy zdrowotne dzieci również robią sobie przerwę. Próchnica nie czeka do września, a wakacje mogą być jednym z najlepszych momentów na wizytę w gabinecie stomatologicznym. Mniej zajęć szkolnych, większa elastyczność rodziców i często mniejsze obłożenie terminarza sprawiają, że łatwiej zaplanować wizytę bez pośpiechu.
Dotyczy to także szkolnych gabinetów stomatologicznych. Wbrew częstemu przekonaniu, wiele z nich nie zamyka się wraz z ostatnim dzwonkiem. Pracują dalej, najczęściej w godzinach porannych i wczesnopopołudniowych, np. między 8.00 a 15.00.
– Warto przypominać rodzicom, że gabinet szkolny nie jest miejscem działającym wyłącznie wtedy, kiedy odbywają się lekcje. Jeśli gabinet ma zaplanowaną pracę w wakacje, dzieci i młodzież objęte jego opieką mogą z niej korzystać także latem. To dobry czas, żeby wykonać przegląd, wrócić na profilaktykę albo rozpocząć leczenie, jeśli zostało ono zalecone wcześniej – mówi Krystyna Buła, koordynatorka gabinetów Agentów Uśmiechu.
Nie tylko profilaktyka
Szkolny gabinet stomatologiczny bywa kojarzony głównie z przeglądami, instruktażem higieny czy lakierowaniem zębów. To ważna część jego roli, ale nie jedyna. W wielu przypadkach w gabinecie możliwe jest również leczenie zachowawcze zębów mlecznych i stałych, ocena potrzeb leczniczych oraz zaplanowanie dalszego postępowania.
To szczególnie istotne w przypadku dzieci, które nie odwiedzają dentysty regularnie. Dla części uczniów gabinet szkolny jest pierwszym miejscem, w którym od dawna ktoś dokładnie ocenia stan jamy ustnej. Sam przegląd jest wtedy dopiero początkiem. Jeśli lekarz stwierdzi ubytki, stan zapalny lub inne problemy, kolejnym krokiem powinno być leczenie.
– Profilaktyka jest fundamentem, ale nie możemy udawać, że na niej kończy się opieka. Jeżeli widzimy problem, trzeba go nazwać, wyjaśnić rodzicowi i tam, gdzie to możliwe, zaproponować leczenie. Wakacje są do tego dobrym momentem, bo łatwiej znaleźć termin, a dziecko nie musi być wyrywane z lekcji – podkreśla Karolina Walesic-Pluta, koordynatorka Agentów Uśmiechu.
Rodzic musi być obecny przy leczeniu
W przypadku leczenia dzieci kluczowa jest rola rodzica lub opiekuna prawnego. To on powinien znać rozpoznanie, proponowany zakres postępowania i zalecenia po wizycie. Dlatego leczenie stomatologiczne dziecka odbywa się z udziałem dorosłego opiekuna i po uzyskaniu odpowiedniej zgody. W praktyce oznacza to, że wizyta profilaktyczna lub przegląd mogą być organizowane inaczej niż wizyta lecznicza. Jeśli dziecko wymaga leczenia, rodzic powinien skontaktować się z gabinetem, ustalić termin i przyjść z dzieckiem na wizytę.
To ważny element komunikacji ze szkołami i samorządami. Szkolny gabinet stomatologiczny nie zastępuje rodzica w podejmowaniu decyzji medycznych, ale może bardzo skutecznie pomóc w rozpoznaniu problemu, wyjaśnieniu sytuacji i przeprowadzeniu leczenia w przyjaznym dla dziecka miejscu.
Dla dzieci przypisanych do danego gabinetu
Możliwość korzystania z gabinetu w wakacje dotyczy dzieci i młodzieży objętych opieką konkretnego gabinetu – działającego w danej szkole albo gabinetu współpracującego ze szkołą poza jej budynkiem. Nie jest to więc rozwiązanie dla wszystkich pacjentów „z ulicy”, ale dla uczniów, którzy są przypisani do danego miejsca opieki.
W praktyce jeden gabinet szkolny często pełni rolę lokalnego punktu opieki dla uczniów z kilku pobliskich placówek. Dlatego rodzice powinni sprawdzić, czy ich dziecko jest objęte opieką danego gabinetu, w jakich godzinach gabinet pracuje w wakacje i jak umówić wizytę.
Informacje te powinny być dostępne w szkole, w dzienniku elektronicznym, u wychowawcy lub bezpośrednio w gabinecie.
Problem nie znika na wakacje
Dane dotyczące zdrowia jamy ustnej dzieci od lat pokazują, że próchnica pozostaje jednym z najpoważniejszych problemów zdrowotnych w tej grupie wiekowej. W raportach publicznych wskazuje się, że dotyczy ona dużej części dzieci i młodzieży, a wraz z wiekiem rośnie liczba uczniów, u których stwierdza się zęby dotknięte chorobą próchnicową.
Równocześnie dostęp do opieki stomatologicznej finansowanej ze środków publicznych nie jest równy w całym kraju. W części gmin nadal występują tzw. białe plamy, czyli miejsca, w których dostęp do świadczeń jest utrudniony. W tym kontekście gabinety szkolne i gabinety współpracujące ze szkołami mają szczególne znaczenie: przybliżają opiekę do dziecka, rodzica i lokalnej społeczności.
Szkolna stomatologia wróciła do debaty publicznej kilka lat temu wraz z ustawą o opiece zdrowotnej nad uczniami. Przepisy przewidują, że opieka stomatologiczna może być realizowana w gabinecie zlokalizowanym w szkole, w gabinecie poza szkołą albo w dentobusie. Nie oznacza to obowiązku tworzenia gabinetu w każdej placówce, ale nakłada na samorządy i szkoły rolę w organizowaniu dostępu do takiej opieki.
Wakacyjna wizyta może ułatwić start roku szkolnego
Wizyta u dentysty w lipcu lub sierpniu może mieć bardzo praktyczny wymiar. Dziecko zaczyna rok szkolny po przeglądzie, z wykonanym zabiegiem profilaktycznym albo z rozpoczętym leczeniem. Rodzic ma więcej czasu na spokojne zaplanowanie kolejnych kroków, a gabinet może lepiej rozłożyć wizyty, zamiast mierzyć się ze zwiększonym zainteresowaniem dopiero we wrześniu.
– Zachęcamy rodziców, żeby nie odkładali wizyty tylko dlatego, że są wakacje. To często najlepszy moment, żeby bez stresu sprawdzić stan zębów dziecka. Jeżeli wszystko jest dobrze, rodzic zyskuje spokój. Jeżeli trzeba coś zrobić, można zacząć leczenie wcześniej, zanim pojawi się ból – podkreślają koordynatorzy Agentów Uśmiechu.
